Արցախյան շարժում

• ԽՍՀՄ-ում ե՞րբ և ո՞ւմ կողմից սկսվեց վերակառուցման քաղաքականությունը։ Ի՞նչ նպատակներ էր հետապնդում վերակառուցումը։

1980–ական թվականների սկզբին խորհրդային համակարգը սպառեց զարգացման հնարավորությունները: Խորհրդային Միությունն իր հումքային հսկայական պաշարներով, աշխատասեր և ինքնազոհ բնակչությամբ սկսում էր մեծ չափերով հետ մնալ Արևմուտքից: Օրեցօր ակնհայտ էր դառնում, որ բարեփոխումների համար անհրաժեշտ է թարմացնել երկրի ղեկավարությունը:

Վերակառուցումը հռչակվեց ԽՄԿԿ կենտկոմի գլխավոր քարտուղար Միխայիլ Գորբաչովի կողմից, որը երկրի ղեկավար դարձավ 1985 թ․ մարտին։ Գորբաչովը և իր համախոհները հասկանում էին, որ երկիրը մտել է փակուղի և պարզ չէր, թե ինչպես դրանից դուրս գալ։ Ընտրվեց սոցիալիզմը կատարելագործելու ճանապարհը։ «Վերակառուցում», «նոր մտածողություն» և «արագացում» կարգախոսները դարձան Գորբաչովի ընտրած բարեփոխումների քաղաքականության հիմքը։ Առաջադրվեց նոր հայեցակարգ՝ ստեղծել սոցիալիզմի ժողովրդավարական տարաձև, այսպես կոչված՝ «սոցիալիզմ՝ մարդկային դեմքով»։

1988 թ․ հռչակվեց իրավական պետության ստեղծման գործընթացը։ Թեպետ պետությունը պետք է մնար սոցիալիստական, այնուամենայնիվ հիմնվելու էր օրենքի և համամարդկային իրավունքի վրա։

• Ի՞նչը նպաստեց Արցախյան շարժման սկզբնավորմանը։ Ե՞րբ է սկսվել շարժումը և ո՞ր իրադարձությամբ։ Ղեկավար ի՞նչ մարմին և ե՞րբ ստեղծվեց, ո՞վքեր էին դրա առաջին անդամները։

Գորբաչովյան վերակառուցման քաղաքականության շնորհիվ արցախահայերն ավելի համարձակ սկսեցին պայքարել Լեռնային Ղարաբաղի անկախացման համար։ 1988 թ․ փետրվարի 20-ին հրավիրվեց ԼՂԻՄ մարզխորհրդի արտահերթ նստաշրջան։ Կայացվեց պատմական որոշում «Ընդառաջելով ԼՂԻՄ–ի աշխատավորների ցանկություններին՝ խնդրել Ադրբեջանական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդին՝ խոր ըմբռնման զգացում դրսևորել Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության իղձերին և ԼՂԻՄ–ը Ադրբեջանական ԽՍՀ–ի կազմից Հայկական ԽՍՀ–ի կազմ հանձնելու հարցի դրական լուծման հադեպ«։

Մարզխորհրդի շենքը շրջապատած հազարավոր արցախցիներ ցնծությամբ ընդունեցին այդ որոշումը: Սկսվեց Արցախի հայ բնակչության ծանր ու երկարատև պայքարն ազատության համար:

• Հիմնական գծերով ներկայացրե՛ք Արցախյան շարժման էությունը և սկզբնական փուլը։

Փետրվարի 25–26–ին Երևանում ցուցարարների թիվը հասնում է մի քանի հարյուր հազարի: Այդպիսի բան չէր եղել ԽՍՀՄ պատմության ողջ ընթացքում: Լեռնային Ղարաբաղում և Հայաստանում սկսված զանգվածային ելույթները անհանգստացրին ինչպես կենտրոնական, այնպես էլ հանրապետության կոմունիստական ղեկավարությանը: Խորհրդային Միության ղեկավար Մ. Գորբաչովը փետրվարի 26–ին
ուղերձ է հղում «Ադրբեջանի և Հայաստանի աշխատավորներին, ժողովուրդներին», որով կոչ է անում «ժողովուրդների իսկական եղբայրության և միասնության», իսկ հարցի լուծումը տեսնում է Ադրբեջանում ու Հայաստանում կուտակված տնտեսական, սոցիալական, բնապահպանական և այլ հիմնահարցերի լուծման մեջ:

• Ի՞նչ գիտեք սումգայիթյան ոճրագործության մասին։ Ովքե՞ր էին կազմակերպել այն։ Գնահատե՛ք այդ ոճրագործությունը։

Այդ ծանր և անկանխատեսելի օրերին Սումգաիթ քաղաքում 1988 թ. փետրվարի 27–29–ին ոստիկանության և տեղական իշխանությունների լրիվ անգործության պայմաններում տեղի ունեցան հայ բնակչությանջարդեր՝ թուրքական վայրագության զազրելի կանոններով: Պաշտոնական տվյալներով զոհվել է 27 հայ: Հազարավոր մարդիկ դարձան փախստականներ: Այդ ջարդերը կազմակերպվել էին Արցախի հիմնախնդրի լուծումը կանխելու
նպատակով: Հայերը երեք օր թողնվել էին լրիվ անպաշտպան: Սումգայիթի բռնարարքը գնահատվում է որպես ցեղասպանություն։

Հետազոտական աշխատանք

2020 թվականի սեպտեմբերի  27-ից սկսված պատերազմը Արցախի և Ադրբեջանի միջև

• Զինտեխնիկայի և զինվորների օգտագործումը ըստ մաշտաբի
• Տարածքների գրավումը և հանձնումը (փոփոխական)
• Ադրբեջանի խախտումները և անսանձ պահվածքը խաղաղ բնակչության նկատմամբ

Մասնակիցներ՝ Հայկ Արշակյան և Էդգար Ղազարյան

Մարտական գործողություններն սկսվել են սեպտեմբերի 27-ի առավոտյան ժամը 07:10-ից: Ադրբեջանը խախտելով օրենքները թիրախավորել է խաղաղ բնակչությանը կիրառելով ՝ << Սմերչ >>  համազարկային կրակի կայանք, <<Տոս>> ծանր հրետանային համակարգ, «Կասիրգա», «Պոլոնեզ», «LAR-160»,իսրայելական LORA բալիստիկ հրթիռներ, գրադ կայանքներից: Ըստ ՊՆ-ի ներկայացուցիչ՝ Արծրուն Հովհաննիսյանի առաջին ալիքի ժամանակ օդում եղել է 1000-ից ավել միավոր  թռչող սարք: Հոկտեմբերի 31-ին Հայկական տեղեկատվական կենտրոնը տեղեկություն տարածեց, որ Ադրբեջանը Արցախում կիրառում է ֆոսֆորային զենք: Հրկիզողների տեսակին պատկանող, սպիտակ ֆոսֆոր պարունակող զինամթերքը ինքնահրկիզվում է թթվածնի ազդեցությամբ եւ կիրառվում է խոցման տարածքներն այրելու համար: Հարավային ուղղությամբ կիրառվել է Ադրբեջանի բանակի ամենաէլիտար 4-րդ բանակային կորպուսի տանկային բրիգադը, որը լիովին զինված է T-90 տանկերով։ Այդպիսի ուժերի առաջիկա խնդիրը տասնյակ կիլոմետրեր է նշել է Արծրուն Հովհաննիսյանը: Մեր դեմ կովում էր ոչ միայն Ադրբեջանը, այլ Թուրքիան, Սիրիայից բերված ահաբեկիչները, որոնք մեծ թիվ էին կազմում: Նշեմ, որ Թուրքիան ՆԱՏՕ-ի անդամ է :

Ադրբեջանը չլսելով տասնյակ երկրների կոչը կրակի դադարեցման մասին շարունակեց պատերազմը: Ադրբեջանի անզգույշ կռվի պատճառով մի քանի ԱԹՍ-ներ ընկել են Իրանի տարածքում

 Մոտավորապես մեկ ամիս հետո Ադրբեջանի զորքերը ունեցան դիրքային առաջխաղացում հարավային և մի փոքր հյուսիսային հատվածներում։ Վերջին ժամանականերում մարտերը ընթանում էին Շուշիում և նրա մերձակայքում։ Օր օրի նրանք առաջխախացում էին ունենում հարավային ուղությամբ։ Նոյեմբերի 7-ին մենք կորցրեցինք  Շուշին։ Նոյեմբերի 9-ին կնքվեց հետևյալ պայմանագիրը Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ՝ Նիկոլ Փաշինյանի, Ռուսաստանի դաշնության նախագահ՝
Վլադիմիր Պուտինի և Ադրբեջանի նախագահ՝ Իլհամ Ալիեվի ստորագրությամբ։

Պայմանագրում նշված էին հետևյալ կետերը

1.Հայտարարվում է ամբողջական կրակի դադարեցում,բոլոր տեսակի մարտական գործողությունների՝ ղարաբաղյան հակամարտության գոտում, սկսած նոյեմբերի 10-ի 00-ից,ըստ Մոսկվայի ժամով։Ադրբեջանական հանրապետության և Հայաստանի հանրապետությունը,հետագայում կողմերը, մնում են իրեն գրավված դիրքերի վրա։

2.Աղդամի շրջանը և տարածքները, որոնք հսկվում են հայկական կողմի կողմից Ղազախի շրջանում , վերադարձվում են Ադրբեջանին մինչև նոյեմբերի 20-ը


3.Շփման գծի երկայնքով Լեռնային Ղարաբաղում, և Լաչինի միջակայքում հաստատվում են ռուսական խաղաղապահ ուժեր,1960 զինվորական,հրազենային զենքով 90 զրահատրանսպորտային և 380 ավտոմեքենաներով և հատուկ տեխնիկայով։

4. Ռուսական խաղաղապահ զորակազմը տեղակայվում է հայկական ուժերի դուրս բերմանը զուգահեռ։ Խաղաղապահները մնում են 5 տարի ժամկետով,ավտոմատ երկարացման հնարավորությամբ հաջորդ 5 տարվա համար,եթե կողմերը 6 ամիս ժամկետի լրանալուց առաջ չեն հայտարարում,որ դադարեցնում են այս դրույթի կիրառությունը։

5. Արդյունավետության,վերահսկողության, կողմերի միջև պայմանավորվածությունների կատարման համար հաստատվում է կրակի դադարեցման խաղաղապահ կենտրոն։

7. Հայաստանը մինչև նոյեմբերի 15-ը ադրբեջանին է հանձնում Քելբաջարը,մինչև դեկտեմբերի մեկը Լաչինի շրջանը թողնելով միջանցք 5կմ լայնությամբ,որը ապահովելու է Հայաստանի կապը,սակայն չի շոշափելու Շուշին։Կողմերի համաձայնությամբ առաջիկա 3 տարում կառուցվելու է նոր ճանապարհ լաչինով, որը կկապի Ստեփանակերտը Հայաստանի հետ, հետագայում խաղաղապահների՝ այդ ճանապարհը հսկելու համար տեղակայման համար

7.Ներքին տեղահանվածները և փախստականները վերադառնում են ԼՂ և հարակից շրջաններ ՄԱԿ փախստականների հարցերով հանձնակատարի հսկողության ներքո։

8.Իրականացվում են ռազմագերիների, մյուս պահվող անձերի և դիակների փոխանակություն։

9. Ապա արգելափակվում են բոլոր տնտեսական և տրանսպորտային կապերը ռեգիոնում։ Հայաստանը ապահովում է տրանսպորտային կապ Ադրբեջանի արևմտյան շրջանների և Նախիջևանի ինքնավար  հանրապետությունների միջև։ Տրանսպորտային այս կապը հսկում են ՌԴ ԱԴԾ սահմանապահ ծառայությումը։ Կողմերի համաձայնությամ կառուցվելու է տրանսպորտային ուղի՝ Նախիջևանն ու Ադրբեջանը միջև կապելու համար։

Այս պահին մենք ունենք հազարավոր զոհեր և տասնյակ կամ ավելի գերիներ: Ադրբեջանը անմարդկայինորեն է վերաբերվում մեր գերիների նկատմամբ, այն դեպքում, որ հայ բժիկները պատերազմի ժամանակ վիրահատել են Ադրբեջանցի զինվորի և ցուցաբերել օգնություն, այլ ադրբեջանցի զինվորներին: Այս մի քանի ամիսներ մեզ շատ փոխեցին: Սահմանները դեռ հստակեցված չեն: Հայաստան է վերադարձել մի քանի տասնյակ գերության մեջ ընկած հայ: Հայաստանն Ադրբեջանին է վերադարձրել ադրբեջանցի դիվերսանտներ Դիլհամ Ասկերովին և Շահբազ Գուլիևին, որոնք 2014 թվականին Արցախում դատապարտվել էին երկարատև ազատազրկման Արցախի քաղաքացու սպանության համար։

«ՀՀ ամրապնդման գործընթացը»

1- Ե՞րբ է անցակցվել ՀՀ անկախության հանրաքվեն․ ի՞նչ արդյունք այն ունեցավ։ Հիմնավերե՛ք, որ ՀՀ-ն իր անկախությունը ձեռք է բերել օրինական ճանապարհով։

ՀՀ անկախության հանրաքվեն անցկացվել է 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին: Սեպտեմբերի 23-ին ԳԽ հիմնվելով համաժողովուրդական հանրաքվեի արդյունքերի, ընդունվեց Հայաստանի անկախ պետություն հռչակվելու մասին որոշումը: Ըստ ԽՍՀՄ սահմանադրության համապատասխան ազգերի ինքնորոշման իրավունքի համապատասխան Հայաստանում անցկացվել է համաժողովուրդկան հանրաքվե, որում 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանը հռչակվել է ազատ, անկախ, ինքնիշխան պետություն:

2- Առաջին անգամ ՀՀ նախագահ ե՞րբ և ինչպիսի՞ ընտրությունների արդյունքում ընտրվեց։ Ընտրության ուրիշ ի՞նչ տեսակ կա։ Ո՞վ է ընտրվել ՀՀ առաջին նախագահ։

ՀՀ առաջին նախագահի ընտրությունը անցկացվել է 1991 թվականի հոկտեմբերի 16-ին և նախագահ ընտրվեց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: Կան ուղղակի համաժողովուրդական և անուղղակի:

3- 1995-2018 թթ․ ՀՀ-ում համապետական ի՞նչ ընտրություններ են տեղի ունեցել։

ԳԽ,նախագահի, նախագահի, նախագահի, նախագահի, նախագահի,ԱԺ-ի

ԱԺ,- 1995,1999,

Նախագահների-1996, 1998,2003, 2008, 2013

4- Հիմնավորե՛ք ՀՀ բանակի գոյության անհրաժեշտությունը։ Ներկայացրե՛ք ազգային բանակի ստեղծման գործընթացը։ Ո՞ր օրն է նշվում որպես ՀՀ բանակի օր։

Զինված ուժերի նպատակն է սահմանների անձնմեխելության և տարածքային ամբողջականության պահպանումը և հաշվի առնելով որ շրջապաքկված ենք 4 երկրներով որոնցից 2 ունեն թշնամական մկրտումներ: Բանակ ունենալը ինքնիշխան երկրի կարևորագույն, եթե ոչ առաջնային անրաժեշտություն է: Բանակի օրը նշվում է հունվարի 28ճին

5- Ե՞րբ է ընդունվել ՀՀ Սահմանադրությունը։ Սահմանադրական ի՞նչ փոփոխություններ և երբ են ընդունվե։ Ո՞րն էր դրանց գլխավոր նպատակը

1995 թվականի հուլիսի 5-ին ընդունվեց ՀՀ սահմանադրությունը: 2005 թվականին կառավարման համակարգը նախագահականից դարձավ կիսանախագահական:

Երկաթ հետազոտական աշխատանք

երկաթ, քիմիական նշանը՝ Fe։ Երկաթը d-տարր է, պարբերական համակարգի ութերորդ խմբի երկրորդական ենթախմբում է, ատոմային համարը՝ 26։ Այն սպիտակ-արծաթափայլ մետաղ է։ Ատոմի էլեկտրոնային բանաձևն է 1s²2s²2p⁶3s²3p⁶3d⁶4s²։

Երկաթին բնորոշ են գերազանցապես +2 և +3 օքսիդացման աստիճանները։ Սակայն կան շատ քիչ թվով խիստ անկայուն միացություններ, որոնցում դրսևորվում է +6 օքսիդացման աստիճան։ Բնության մեջ տարածվածությամբ (4,65%) զբաղեցնում է չորրորդն է՝ թթվածնից(O), սիլիցիումից (Si) և ալյումինից (Al).) հետո։ Ազատ վիճակում երբեմն հանդիպում է միայն որոշ երկաթաքարերի տեսքով։

Ֆիզիկական հատկությունները

Սպիտակ արծաթափայլ ծանր մետաղ է, օժտված ուժեղ մագնիսական հատկություններով, կռելիությամբ և պլաստիկությամբ: Հալվում է 1539℃ և եռում է 2870℃ ջերմաստիճաններում:

Քիմիական հատկությունները

Միջին ակտիվության մետաղ է, օքսիդանում է մինչև +3՝ ուժեղ օքսիդիչների հետ փոխազդելիս։

Երկաթի ստացում

Արդյունաբերությունում երկաթը ստանում են երկաթի հանքաքարից հիմնականում հեմատիտից (Fe₂O₃) և մագնիտից (FeO·Fe₂O₃)։ Գոյություն ունեն տարբեր որակական եղանակներ երկաթը հանքաքարից ստանալու համար։ Առավել տարածված եղանակներից է, երբ երկաթը ստանում են բացառապես հրամետաղարտադրական եղանակով՝ դոմնային վառարանում։

Իրավունք 4րդ գլուխ Ազգաին ժողով

Ըստ Հոդված 88-ի՝

Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովը Հայաստանի բարձրագույն օրենսդիր և ներկայացուցչական մարմինն է։ Այն վերահսկողություն է իրականացնում գործադիր իշխանության նկատմամբ, ընդունում է պետական բյուջեն և իրականացնում է Սահմանադրությամբ սահմանված այլ գործառույթներ: Ազգային ժողովի լիազորությունները սահմանվում են Սահմանադրությամբ և այն գործում է իր կանոնակարգին համապատասխան:

Կառանձնացնեմ կետերից մի քանիսը՝

Հոդված 91.

Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունը

1. Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունն անցկացվում է Ազգային ժողովի լիազորությունների ժամկետի ավարտից ոչ շուտ, քան վաթսուն, և ոչ ուշ, քան հիսուն օր առաջ:

2. Ռազմական կամ արտակարգ դրության ժամանակ Ազգային ժողովի ընտրություն չի անցկացվում: Այս դեպքում Ազգային ժողովի հերթական ընտրությունն անցկացվում է ռազմական կամ արտակարգ դրության ավարտից ոչ շուտ, քան հիսուն, և ոչ ուշ, քան վաթսունհինգ օր հետո:

Հոդված 105.

Ազգային ժողովի խմբակցությունները

1. Խմբակցությունները նպաստում են Ազգային ժողովի քաղաքական կամքի ձևավորմանը:

2. Խմբակցության մեջ ընդգրկվում են միայն միևնույն կուսակցության կամ կուսակցությունների դաշինքի պատգամավորները:

Հոդված 120.

Արտակարգ դրությունը

1. Սահմանադրական կարգին սպառնացող անմիջական վտանգի դեպքում Կառավարությունը հայտարարում է արտակարգ դրություն, ձեռնարկում է իրավիճակից բխող միջոցառումներ և այդ մասին ուղերձով դիմում է ժողովրդին:

2. Արտակարգ դրություն հայտարարվելու դեպքում իրավունքի ուժով անհապաղ գումարվում է Ազգային ժողովի հատուկ նիստ:

3. Ազգային ժողովը կարող է պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ վերացնել արտակարգ դրությունը կամ չեղյալ հայտարարել արտակարգ դրության իրավական ռեժիմով նախատեսված միջոցառումների իրականացումը:

4. Արտակարգ դրության իրավական ռեժիմը սահմանվում է օրենքով, որն ընդունվում է պատգամավորների ընդհանուր թվի ձայների մեծամասնությամբ:

Առաջադրանքներ

1. Ճառագայթաակտիվության պրոցեսում անջատված էներգիան ի՞նչ փոխակերպումների արդյունք է։

Ճառագայթաակտիվության պրոցեսում անջատված էներգիան միջուկի ճեղքման արդյունք է:

2. Ի՞նչ փոխակերպումներ է տեղի ունենում ճառագայթակտիվ տրոհման պրոցեսում։

Ճառագայթաակտիվության երևույթի հայտնագործումից հետո պարզ դարձավ, որ ճառագայթաակտիվ տրոհման պրոցեսում զգալի քանակությամբ էներգիա է անջատվում:

3. Ի՞նչն է կոչվում կրիտիկական զանգված։

Կրիտիկական զանգված է կոչվում այն զանգվածը, որին գերազանցելու դեպքում ռադիոակտիվ նյութերը պայթում են:

4. Ի՞նչ է շղթայական ռեակցիան։

Շղթայական ռեակցիան այն ռեակցիան է, որի ժամանակ նյութերը շղթայաբար ազդում են միմյանց վրա:

5. Ի՞նչ է միջուկային ռեակտորը։

Այն սարքը, որտեղ տեղի է ունենում ուրանի միջուկների կառավարելի տրոհումը, անվանում են միջուկային ռեակտոր:

6. Ինչպե՞ս են կառավարում շղթայական ռեակցիան։

Շղթայական ռեակցիաները կառավարվում են հատուկ նյութի միջոցով:

7. Թվարկեք ատոմային էլեկտրակայանի հիմնական մասերը։

Ատոմային էլեկտրակայանը կազմված է ռեակտորից, շոգետուրբինից և էլեկտրական գեներատորից:

8. Ինչքա՞ն է Հայկական ատոմակայանի հզորությունը։

Հայկական ատոմակայանը, որ լրիվ հզորությամբ աշխատում է 1979 թվականից, ունի 440 ՄՎտ հզորություն և արտադրում է ՀՀ-ում սպառվող էլեկտրաէներգիայի 40 % – ը

Упражнения

Упражнение 3. Задайте вопросы к предложениям по модели.
Модель: Чтобы хорошо выучить русский язык, нужно много заниматься.
– Что нужно делать, чтобы хорошо выучить русский язык?Чтобы приготовить обед, нужно купить продукты.

1. Чтобы не болеть, нужно заниматься спортом.

– Что нужно делать, чтобы не болеть?

2. Чтобы быть инженером, нужно хорошо знать
математику и физику.

– Что нужно знать, чтобы стать инженером ?

3. Чтобы поехать в Полтаву, нужно купить билет.

– Что нужно купить, чтобы поехать в Полтаву?

4. Чтобы хорошо сдать экзамен, нужно знать все грамматические правила.

– Что нужно знать, чтобу хорошо сдать экзамен?

5. Чтобы взять новую книгу, нужно пойти в библиотеку.

Куда нужно пойти, чтобы взять новую книгу?

6. Чтобы получить визу, необходимо поехать в посольство.

Куда нужно поехать, чтобы получить новую визу?

Упражнение

4. Закончите предложения.

1. Чтобы выучить иностранный язык, нужно хорошо учиться .

2. Чтобы купить продукты, нужно пойти в магазин.

3. Чтобы приготовить обед, нужно купить продукты.

4. Чтобы взять новые книги, нужно пойти в библиотеку.

5. Чтобы посмотреть город, нужно взобраться на вершину.

6. Чтобы хорошо говорить по-русски, необходимо много общаться.

Упражнение 5. Дополните предложения, используйте союз чтобы.
Модель: …, нужно взять мясо и овощи. – Чтобы приготовить суп,
нужно взять мясо и овощи.

1. Чтобы путешествовать, нужно купить билет.

2. Чтобы взять книгу, нужно идти в библиотеку.

3. Чтобы узнать что-то новое, нужно поехать на экскурсию.

4. Чтобы сдать экзамен, нужно много заниматься.

5. Чтобы хорошо рассказать урок, нужно повторить тексты.

6. Чтобы быть в форме, нужно заниматься спортом.

7. Чтобы учиться в России, надо хорошо говорить по-русски.

8. Чтобы не заболеть, надо купить тёплую одежду.

107. Отметьте правильный вариант:

Вчера ученики: а) писали тест; б) будут писать тест	В прошлом году мы: а) ездят на экскурсию; б) ездили на экскурсию
Завтра они: а) будут на концерте; б) были на концерте	Вчера дети: а) будут читать текст; б) читали текст
Вчера наша семья: а) отдыхала; б) будет отдыхать	Вчера студенты: а) не понимают задание; б) не понимали задание
Вчера мы: а) знали ответ; б) будут знать ответ	Завтра друзья: а) смотрели фильм; б) будут смотреть фильм
Вчера студенты: а) ходили в университет; б) идут в университет	В прошлом году школьники: а) были на фестивале; б) будут на фестивале
Вчера дети: а) будут гулять в парке б) гуляли в парке	Завтра они: а) обедали в кафе; б) будут обедать в кафе
Завтра студенты: а) были на практике; б) будут на практике	В прошлом году они: а)  не говорили по-русски; б) не говорят по-русски
Вчера туристы: а) ехали на поезде; б) будут ехать на поезде	Завтра спортсмены: а) плавали в бассейне; б) будут плавать в бассейне
Вчера мальчики: а) играли на гитаре; б) будут играть на гитаре	В прошлом году мы: а) мечтали о путешествии; б) мечтают о путешествии

108. Отметьте правильный вариант:

Я хорошо знаю: а) математика; б) математику	Мы имеем: а) словарь,  тетрадь, книгу; б) словарь,  тетрадь, книга
Он всегда любил: а) литература; б) литературу	Этот человек фотографирует: а) улицу и площадь; б) улица и площадь
Дети едят: а) хлеб и колбасу; б) хлеб и колбаса	Сейчас мы слушаем: а) музыку; б) музыка
Они смотрят: а) программу; б) программа	Брат учится: а) в университете; б) в университет
Дедушка читает: а) газету; б) газета	Журналист назвал: а) имя и фамилию; б) имя и фамилия
Родители любят: а) опера и балет; б) оперу и балет	Мы слушали: а) информацию; б) информация

4. Восстановите текст, дописав окончания.

Недавно я познакомился с сестрой моего русского друга. Сестру друга зовут Ольга. Ольга окончила филологический факультет Волгоградского государственного университета. В университете Ольга изучала французский язык и франзускую литературу. Сейчас Ольга работает в школе учительницей французского языка и французской литературы. Еще в школе она мечтала об этой профессии. Ольга интересный человек. Она любит не только свою профессию, она увлекается классической музыкой, поет в хоре, занимается спортом. Ольга любит путешествовать. В прошлом году она ездила во Францию. В Париже она познакомилась с французским студентом. Французского студента зовут Жан. Он тоже мечтает стать преподавателем русского языка и русской литературы. Ольга и Жан много гуляли по Парижу. Теперь они пишут интересные письма друг другу. Они пишут письма на русском и французском языках. Ольга пригласила французского студента в Россию. Они надеются, что обязательно встретятся друг с другом в будущем году.

Հայաստան Վրաստան համեմատություն

Կհամեմատեմ Հայաստանի և Վրաստանի աշխարհագրական որոշ տվյալներ: Ըստ 2021 թվականի ցուցանիշների:

Հայաստանում բնակչության թիվը 2,963,243 է, իսկ Վրաստանում 3,989,167: Հայաստանում 1 քառակուսի կիլոմետր տարածքում բնակչության թիվը կազմում է 104 իսկ Վրաստանում՝ 57: Հայաստանում ծնելիության ցուցանիշը 1.8 է, իսկ Վրաստանում 2.1: Հայաստանում միջին տարիքը 35-ն է իսկ Վրաստանում 38-ը: Քաղաքային բնակչութունը Հայաստանում 63 տոկոս է, իսկ Վրաստանում՝ 58: Հայաստանից գաղթման ցուցանիշը 4998 է, իսկ Վրաստանինը՝ 10000:

Վրաստանի բնակչության թիվը Հայաստանի բնակչության թվից 1026000-ով ավելի է:

1 քառակուսի կիլոմետր տարածքում, Հայաստանի բնակչությունը համեմատության մեջ մեծ է 47-ով:

Վրաստանում ծնելիության ցուցանիշը Հայաստանի ծնելիության ցուցանիշից մեծ է:

Վրաստանի բնակչության միջին տարիքը 3 -ով մեծ է Հայաստանի միջին տարիքի ցուցանիշից:

Հայաստանի քաղաքային բնակչության թիվը 5 տոկոսով ավելի է Վրաստանի քաղաքային բնակչության թվից:

Վրաստանի գաղթման ցուցանիշը 5000-ով մեծ է Հայաստանի գաղթման ցուցանիշից:

Homework

1. A

2.C

3.D

4.A

Grammar

1. He has been playing.
2. He has played

2. continuous

simple

3.

1. has written
2. has been writing
3. have been having
4. I haven’t taken
5. have been playing
6. have played
7. have been watching
8. have eaten
9. has made
10. has ….. been preparing

4.

1. has been collecting, has collected
2. has taken, has been taking
3. has been driving, has driven
4. has been swimming, has swum
5. has tought, has been teaching
6. have been picking,, have picked.

5.

A-violin

B-drums

C-guitar

D-keyboard

E-saxophone

F-piano

G-bass guitar

H-trumpet

Speaking

1.I don’t play any kind of instument. buy I would like to play guitar

2.I realy guitar and piano. I don’t like trumpet and saxophone.

3. I don’t know any kind of famous musicians.

2.

1.whats up

2. tell me about it

3. there’s no point in

4.I can’t wait

5. no way

6. if you say so

Functions

1. 1-c
2. -d
3. -a
4. -b

WordWise

1.

1. started
2. went
3. came
4. sort
5. run
6. find

2.

1-b

2-a

3-c

4-d

5-f

6-e

3. 1-went out

2-come out

3, run out

4.find out

5. sorted them out

6. started out.

Հայկական լեռնաշխարհ

Ծանոթացե՛ք հետևյալ թեմային՝ «Հայկական լեռնաշխարհ»

Պատասխանե՛ք հետևյալ հարցերին՝

Ո՞ր լեռն ունի Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթը

Հայկական լեռնաշխարհի ամենաբարձր գագաթն է Արարատ լեռը։ Մասիսի բարձրությունն է 5165 մ, Սիսինը՝ 3925 մ։

Թվե՛ք Հայկական լեռնաշխարհի մի քանի խոշոր լճեր

Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր լճերն են Սևանը, Վանը և Ուրմիան։ Սևանի բարձրությունը եղել է 1916 մ, սակայն ջրի անխնա օգտագործման պատճառով իջել է 20 մետրով։ Վանա լիճը հայտնի է Աղթամար կղզու վրա կառուցված Ս․ Խաչ եկեղեցով։ Լճի աղի ջրերում բազմանում է ընդհամենը մեկ ձկնատեսակ՝ տառեխը։ Լեռնաշխարհի ամենամեծ լիճն է Ուրմիան։ Աղիության պատճառով բացակայում են կենդանական և բուսական աշխարհը։ Հին ժամանակներում հայտնի էր Կապուտան ծով անվամբ։ Հայտնի են նաև Ծովակ Հյուսիսո (Չլդըր) և Փարվանա լճերը։

Ո՞ր գետն է այլ կերպ անվանվում «Մայր գետ»

«Մայր գետ» է անվանվում Արաքս գետը, որն ամբողջությամբ հոսում է Հայաստանի տարածքով։

Թվե՛ք Հայկական լեռնաշխարհի մի քանի խոշոր գետեր

Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր գետերից են՝ Եփրատը, Տիգրիսը, Արաքսը և Կուրը։

Եփրատ — 3065 կմ

Տիգրիս — 1900 կմ

Կուր — 1364 կմ

Արաքս — 1072 կմ